Digitalna istorija

web adresar, internet sajtovi i digitalni alati: istorija, istoriografija, arhivistika

Category: XX vek

SISTORY – Zgodovina Slovenije

admin

Inštitut za novejšo zgodovino, SISTORY – Zgodovina Slovenije

Inštitut za novejšo zgodovino, SISTORY – Zgodovina Slovenije, <http://www.sistory.si/index.php> (05. XII 2010).

Portal slovenačke istoriografije Sistory, ponikao kao ideja iz kruga stručnjaka na Institutu za savremenu istoriju u Ljubljani (Žarko Lazarević, Igor Zemljič, Jera Vodušek Starič, Nina Vodopivec, Mojca Šorn), od 2008. godine redovno dopunjava onlajn bogatu bazu digitalizovanih istorijskih izvora, naučnih rezultata, i ostalih podataka relevantih za slovenačku istoriju. Takođe, jedna od početnih namera je i da se izgradi platforma za međunarodni i interdisciplinarni dijalog koji će omogućiti veze na lokalnom, nacionalnom i međunarodnom nivou u sferi istraživanja i obrazovanja. Portal je koncipiran na način koji sasvim odgovara potrebama prezentacije ovoga tipa: dvojezična prezentacija, na slovenačkom i engleskom jeziku, krajnje jednostavnog dizajna koji ne odvlači pažnju posetioca sa onoga što je ovde glavno, a to je sadržaj. Sav materijal je pregledno organizovan i podeljen u nekoliko sekcija, vidno naznačenih u gornjem, horizontalnom meniju: Izvori; Literatura; Biografija; Istorija u školama; Istorijski citatni indeks; Linkovi i Forum. Odeljci posvećeni izvorima i literaturi već sada sadrže obilje korisnog materijala za istraživače, kako lokalne i nacionalne, tako i istorije Jugoslavije i Evrope. Napomenimo samo Statističke godišnjake Kraljevine Jugoslavije, štampane u Beogradu od 1929-1940. godine. Biografski deo sadrži odlično urađen elektronski Slovenački biografski leksikon (1925-1991) i Primorski slovenački biografski leksikon. Kako sadržajem, preglednošću materijala, tako i koncepcijom, Sistory ne samo da predstavlja značajan istoriografski domet, već istovremeno i putokaz na koji način osmisliti kvalitetan istoriografski portal.

Slobodan Mandić, 3. decembar 2010.

Originalno objavljeno u Godišnjaku za društvenu istoriju 2, 2010, str. 123.

Slobodan Mandić ”Prikazi sajtova (Web adrеsar) X”,
u: Godišnjak za društvеnu istoriju 2, 2010, Bеograd, 2011, str. 123-127.

Making Sense of Films

admin

Tom Gunning, ”Making Sense of Films”

Tom Gunning, ”Making Sense of Films’‘, у: History Matters: The U.S. Survey Course on the Web, February 2002, <http://historymatters.gmu.edu/mse/film/> (13. XII 2010).

Američki Istorijski filmski komitet osnovan je 1970. godine sa namerom pokretanja časopisa o filmu i istoriji. Pored toga, Komitet je sebi postavio za cilj korišćenje filmskih izvora u nastavi i istraživanjima, širenje informacija o filmu i upotrebi filma od strane istoričara i naučnika iz drugih društvenih nauka, da bi združeno stvarali efektivan sistem za zaštitu filma u svrhu naučničkog pristupa filmskim arhivama, i da bi se organizovale periodične konferencije i seminari. U skladu sa tim, Internet prezentacija časopisa Film i istorija posetiocima pruža različite informacije i mogućnosti: istorijat, misiju, filozofiju i metodologiju časopisa; raspored konferencija i događaja i pozive za učešće na njima; učestvovanje u diskusionom forumu za razmenu mišljenja i informacija o razvoju filma i njegovom odnosu prema istorijskim trendovima; recenzije filmova; Vodič kroz dokumentarne filmove u formi tematskog kataloga sa oko četrdeset pojmova; linkove ka velikom broju relevantnih Internet prezentacija (u odeljku Izvori); kompletnu bibliografiju časpisa u .pdf formatu. Na početnoj stranici sajta u rubrici Vesti nalazi se link ka sadržaju poslednjeg broja časopisa, kao i link ka Projektu MUSE, gde su besplatno dostupne elektronske kopije prethodnih brojeva Filma i istorije.

Slobodan Mandić, 13. decembar 2010.

Originalno objavljeno u Godišnjaku za društvenu istoriju 1, 2010, str. 120.

Slobodan Mandić ”Prikazi sajtova (Web adrеsar) VIII. Film”,
u: Godišnjak za društvеnu istoriju 1, 2010, Bеograd, 2011, str. 115-123.

Collections of the 1956 Digital Archive

admin

Collections of the 1956 Digital Archive

The Open Society Archives (OSA) at Central European University, Collections of the 1956 Digital Archive, <http://www.osaarchivum.org/digitalarchive/> (02. X 2009).

U okviru digitalnih kolekcija Arhiva otvorenog društva Centralnoevropskog univerziteta u Budimpešti nalazi se i zbirka posvećena događajima u Mađarskoj 1956. godine. Prezentacija sadrži različite vrste materijala: kolekciju intervjua sa izbeglicama iz Mađarske, specijalnu kolekciju novinskih članaka u četiri knjige, izveštaje američkih obaveštajnih službi otvorenih za javnost između 2001. i 2005. godine, preskliping iz štampe različitih zemalja, vesti i izveštaje osoblja Istraživačkog instituta Radia Slobodna Evropa, audiovizuelnu kolekciju od 69 filmova i delova filmskog materijala, dokumente iz Arhiva Huver instituta, tematski vodič kroz građu pripremljen od strane arhivista Arhiva otvorenog društva, odabrane onlajn kolekcije na drugim sajtovima. Prezentacija je urađena dvojezično, na mađarskom i engleskom jeziku. Bogatstvom sadržaja, dizajnom i tehničkim rešenjem, ovaj sajt predstavlja odličan primer tematski orijentisanog prezentovanja izvorne građe na Internetu.

Slobodan Mandić, 2. oktobar 2009.

Originalno objavljeno u Godišnjaku za društvenu istoriju 3, 2009, str. 110.

Slobodan Mandić ”Prikazi sajtova (Web adrеsar) VII”,
u: Godišnjak za društvеnu istoriju 2, 2009, Bеograd, 2009, str. 107-111.

Western Civilization Webography

admin

Western Civilization Webography

Center for History and New Media, Western Civilization Webography, 16 December 2004,
<http://chnm.gmu.edu/webography/index.php> (26. IX 2009).

Uprkos činjenici da je istorijska nauka jedna od najzastupljenijih na mreži, korisnici u potrazi za kvalitetnim istoriografskim materijalom na Internetu suočavaju se sa nizom problema, na prvom mestu sa nepreglednim mnoštvom materijala koji nije lako i jednostavno probrati, tako da i rešavanje ovoga problema spada u neophodnu veštinu modernog istoričara. Pored naprednih mašina za pretraživanje i profesionalno orijentisanih predmetnih direktorijuma, prezentacije poput Vebografije zapadne civilizacije, umnogome pomažu u orijentaciji i snalaženju u okeanu informacija. Osnovnu strukturu sajta čini pretraživa baza prikaza Internet sajtova relevantnih za istoriju zapadne civilizacije. Svaki Web sajt je prikazan od strane jednog ili više studenata i ocenjen na osnovu nekoliko kriterijuma, kao što su urednost, vrednost i objektivnost. Takođe, svaki prikaz, kao dodatak, sadrži i kratak opis u nekoliko reči, uključujući sadržaj, kvalitete i slabosti određene prezentacije. Pretraživanje baze je omogućeno na osnovu nekoliko kombinovanih kriterijuma: ključne reči, teme i vremenskog perioda, geografskog područja i vrste izvora (tekst, slike, audio, video). Posetioci sajta mogu i sami da se registruju i svojim prikazima obogate kolekciju. Pokretanjem ovog projekta Centar za istoriju i nove medije dao je još jedan vredan prilog u svojoj misiji osposobljavanja i treniranja veština budućih generacija istoričara u suočavanju sa izazovima koje nameće savremena tehnološka civilizacija.

Slobodan Mandić, 26. septembar 2009.

Originalno objavljeno u Godišnjaku za društvenu istoriju 3, 2009, str. 107-108.

Slobodan Mandić ”Prikazi sajtova (Web adrеsar) VII”,
u: Godišnjak za društvеnu istoriju 2, 2009, Bеograd, 2009, str. 107-111.

Аfrican-American Sheet Music

admin

Аfrican-American Sheet Music

American Memory from the Library of Congress, Аfrican-American Sheet Music, 1850-1920, <http://memory.loc.gov/ammem/collections/sheetmusic/brown/> (28. IX 2009).

Digitalna kolekcija African-American Sheet Music, 1850-1920 na sajtu Američko sećanje Kongresne biblioteke sastoji se od 1305 komada afro-američkih muzičkih listova, datiranih od 1850. do 1920. godine i predstavlja samo deo kolekcije koja broji oko pola miliona jedinica. Vizuelne predstave umetnika, teme koje su okupirale autore pesama, reklamni dizajn, notni zapisi, samo su prvi, neposredni nivo saznanja koje nam pružaju jedninice pohranjene u bazi. Iza toga, korisnici će otkriti višestruko značenje ovake vrste građe, kao što su socijalni kontekst u kojem je umetnik stvarao, problemi rekonstrukcije, urbanizacije i migracija afro-amerikanaca posle Građanskog rata, i mnogo toga drugog, na prvi pogled „neuhvatljivog“. Kolekciju je moguće pregledati prema tri osnovna kriterijuma: naslovu pesme, temi i imenu autora, a u okviru svake grupe i abecednim redom. U većini slučajeva data je samo naslovna strana, a po negde i celokupni sadržaj sveske sa notnim zapisima. Slike je moguće pogledati u nekoliko različitih rezolucija, a svaka sadrži i detaljan bibliografski opis. Ova građa predstavlja odličan izvor za upoznavanje sa svakodnevnim brigama, preokupacijama i razonodom Amerikanaca u drugoj polovini XIX i u ranom XX veku.

Slobodan Mandić, 28. septembar 2009.

Originalno objavljeno u Godišnjaku za društvenu istoriju 2, 2009, str. 87.

Slobodan Mandić ”Prikazi sajtova (Web adrеsar) VI. Devetnaesti vek”,
u: Godišnjak za društvеnu istoriju 2, 2009, Bеograd, 2009, str. 85-89.

Polar Bear Expedition Digital Collections

admin

Polar Bear Expedition Digital Collections

Bentley Historical Library, University of Michigan, Polar Bear Expedition Digital Collections, <http://polarbears.si.umich.edu/> (12. X 2009). 

Digitalna kolekcija Istorijske biblioteke Bentli Univerziteta Mičigen sadrži materijal posvećen američkoj vojnoj intervenciji u Rusiji na kraju Prvog svetskog rata. Navodno poslate u Rusiju da bi sprečile nemačko napredovanje i pomoć za ponovo otvaranje Istočnog fronta, američki vojnici su se borili protiv revolucionarnih Boljševika mesecima nakon što je primirje prekinulo borbe u Francuskoj. Posetiocima sajta posvećenom ovom istorijskom događaju, poznatijem pod imenom Ekspedicija polarni medved, pruža se mogućnost da svoju ekspediciju kroz digitalnu kolekciju započnu na nekoliko načina: čitanjem kratke istorije Ekspedicije; pretragom materijala o ličnostima, mestima ili vojnim jedinicama; pregledanjem fotografija, mapa ili dnevnika; alfabetskim pregledom Kolekcije, ili svih poznatih učesnika Ekspedicije, traženjem informacija koje se odnose na posebne geografske lokacije. Sav materijal je moguće pregledati i prema vrsti medija: fotografije i fotografski albumi, karikature, korespodencija, dnevnici, eseji, mape, portreti, razglednice, pesme, govori, transkripti, zvučni zapisi, itd. Osim izuzetno bogate kolekcije, ova prezentacija predstavlja i odličan primer kako organizovati i prezentovati istorijske izvore na Internetu uvažavajući dosadašnja iskustva i stručne arhivističke standarde.

Slobodan Mandić, 12. septembar 2009.

Originalno objavljeno u Godišnjaku za društvenu istoriju 1, 2009, str. 118.

Slobodan Mandić ”Prikazi sajtova (Web adrеsar) V”,
u: Godišnjak za društvеnu istoriju 1, 2009, Bеograd, 2009, str. 111-117.

Победа. 1941-1945

admin

Федеральное архивное агентство (Росархив), Победа. 1941-1945

Федеральное архивное агентство (Росархив), Победа. 1941-1945, <http://victory.rusarchives.ru/> (02. X 2009).

Sajt Pobeda 1941-1945 pokrenut 19. februara 2004. godine, kao poseban projekat u okviru opšteruskog portala Arhivi Rusije, predstavlja jedinstvenu bazu fotodokumenata tematski vezanih za učešće Rusije u Drugom svetskom ratu. Osnovu kolekcije čini građa iz nekoliko ruskih specijalizovanih arhiva. Struktura prezentacije je krajnje jednostavna i čini je šest odeljaka: 1. Arhivi (linkovani spisak arhivskih institucija iz kojih je prikupljena građa sa podacima o preuzetim dokumentima i detaljnijim informacijama o svakom arhivu); 2. Katalog (tematski katalog fotodokumenata); 3. Autori (azbučno raspoređen spisak autora fotografija i u okviru svakog imena njihovi radovi); 4. Linkovi (linkovani spisak drugih sajtova na Internetu koje sadrže materijal na koji se odnosi prezentacija); 5. Mašina za pretragu sajta i fotodokumenata (prema ključnoj reči, godini, autoru, mestu i imaocu arhivske građe); 6. O sajtu (osnovne informacije o sajtu i njegov istorijat). Treba napomenuti i da je većina fotografija od nepoznatih autora i one čine posebnu grupu u rubrici Autori. Od trenutka puštanja na mrežu sajt je u nekoliko navrata dopunjavan novim materijalom i tematski restruktuiran i trenutno sadrži 1638 fotodokumenata, što ga, zajedno sa ostalim osobenostima, čini izuzetnim među brojnim prezentacijama posvećenim Drugom svetskom ratu. 

Slobodan Mandić, 2. oktobar 2009.

Originalno objavljeno u Godišnjaku za društvenu istoriju 1, 2009, str. 117.

Slobodan Mandić ”Prikazi sajtova (Web adrеsar) V”,
u: Godišnjak za društvеnu istoriju 1, 2009, Bеograd, 2009, str. 111-117.

History Atlases / U.S.M.A. – West Point

admin

Department of History – U.S.M.A. – West Point, NY, Our Atlases

Department of History – U.S.M.A. – West Point, NY, Our Atlases, <http://www.dean.usma.edu/history/web03/atlases/AtlasesTableOfContents.html> (24. IX 2009).

Korisnici Interneta u potrazi za kvalitetnim istorijskim mapama i atlasima sigurno su se već suočili sa činjenicom da sadržaj onoga što nam Web nudi nije u proporciji sa veličinom „svetske mreže“, kako količinom, a još manje kvalitetom dostupnog materijala. Iz tog razloga, digitalna kartografska kolekcija Odeljenja za istoriju američke Vojne akademije u Vest Pointu, nesumnjivo predstavlja lokaciju od značaja za širi krug korisnika. Kolekcija se sastoji od devetnaest različitih atlasa razvrstanih hronološkim redom, od antičkog ratovanja do ratova i konflikata u istočnoj i zapadnoj hemisferi posle 1958. godine i rata u Iraku. Na početnoj strani svakog od atlasa nalazi se linkovani spisak mapa, hronološki, sa naslovom i oznakom da li je dokument dostupan i u PDF formatu. Osnovni prikaz svake mape je slika kvalitetne rezolucije u JPG ili GIF formatu. U atlasu Meksički rat (meksičko-američki rat 1846-1848) data je i kvalitetno urađena Power Point prezentacija. Pored solidnog kvaliteta većine mapa, posetioce sajta će obradovati i količina dostupnog kartografskog materijala: atlas Prvog svetskog rata sadrži preko pedeset, a atlasi Drugog svetskog rata (evropska i azijsko-pacifička pozornica) preko 130 karata. Svima koji se zanimaju za vojnu istoriju ova kolekcija istorijskih atlasa biće dobar oslonac i pomoćno sredstvo u proučavanju istorije ratovanja.

Slobodan Mandić, 24. septembar 2009.

Originalno objavljeno u Godišnjaku za društvenu istoriju 1, 2009, str. 115.

Slobodan Mandić ”Prikazi sajtova (Web adrеsar) V”,
u: Godišnjak za društvеnu istoriju 1, 2009, Bеograd, 2009, str. 111-117.

Britain’s Small Wars

admin

Britain’s Small Wars: The History of British Military Conflicts since 1945

Martin Spirit, James Paul, David Carter, Britain’s Small Wars: The History of British Military Conflicts since 1945, <http://www.britains-smallwars.com>  (21. IX 2009).

Ratovi i vojni sukobi u kojima je Velika Britanija učestvovala posle Drugog svetskog rata je tema kojom se bavi ova zanimljiva i pregledno organizovana prezentacija. Nakon kraćeg uvoda sa naslovne strane sajta ulazi se na deo gde je hronološki indeksirano dvadeset pet konflikata. Pored Indije, Palestine, Malezije, Kipra, Sueca, Vijetnama, Foklandskih ostrva, Bosne, Kosova, Avganistana, Iraka, posebno je izdvojen Hladni rat, a mogu se pronaći i neki sitniji konflikti, kao što je napad na iransku ambasadu u Londonu 1980. godine. Na levoj strani nalaze se dodatne sekcije gde posetioci mogu pogledati muzejsku galeriju i preporučene linkove, pretražiti sajt, ali i saznati više o temama kao što su anegdote, knjige, ordenje. Zanimljivo je pomenuti i rubriku Your Story gde se na poziv autora sajta objavljuju prilozi pripadnika britanskih oružanih snaga koji su učestvovali u nekom od konflikata koji su obuhvaćeni prezentacijom. Od januara 1999. godine, kada je sajt pokrenut, materijal je konstantno dopunjavan i ažuriran, a od jula 2007. godine posećen je preko sto hiljada puta. Bogatstvom priloga i preglednošću sadržaja ova Internet lokacija se preporučuje širokom krugu korisnika koji se zanimaju za savremenu istoriju.

Slobodan Mandić, 21. septembar 2009.

Originalno objavljeno u Godišnjaku za društvenu istoriju 1, 2009, str. 114.

Slobodan Mandić ”Prikazi sajtova (Web adrеsar) V”,
u: Godišnjak za društvеnu istoriju 1, 2009, Bеograd, 2009, str. 111-117.

British propaganda 1939-45

admin

The Art of War – British propaganda 1939-45

The National Archives, The Art of War – British propaganda 1939-45, <http://www.nationalarchives.gov.uk/theartofwar/>  (23. IX 2009).

U okviru izložbene kolekcije na sajtu britanskog Državnog arhiva nalazi se i lepa kolekcija dokumenata o britanskoj propagandi za vreme Drugog svetskog rata. Osim veoma kvalitetno izrađenog dizajna sajta, ovu prezentaciju odlikuje i bogatstvo sadržaja sa brojnim ilustracijama propraćenih odgovarajućim tekstom. Na početnoj strani odvojene su tri osnovne sekcije: ilustracije, propaganda, hrabrost i odvažnost. Osim toga, tu se nalazi i ulaz za kraći tekst o ulozi Ministarstva informisanja, kao glavnog vladinog odeljenja za propagandu, zatim filmski arhiv koji sadrži osam video snimaka, kao i spisak umetnika koji su bili angažovani na propagandnom radu. Treba napomenuti i da je ovo samo jedna od pedesetak izložbenih prezentacija na sajtu Arhiva koje korisnici mogu pregledati abecednim redom ili prema vremenskom periodu o kojem govore.

Slobodan Mandić, 23. septembar 2009.

Originalno objavljeno u Godišnjaku za društvenu istoriju 1, 2009, str. 113.

Slobodan Mandić ”Prikazi sajtova (Web adrеsar) V”,
u: Godišnjak za društvеnu istoriju 1, 2009, Bеograd, 2009, str. 111-117.